تفتيت سنگ گرده و مثانه و عسر البول و با ربع او زيره جهت تحليل رياح غليظه و درد كمر و هضم طعام ، نافع و چون او را با تربد و تخم كرفس جوشانيده و صاف نمايند و مكرر بنوشند ، جهت ازالهء لقوه و فالج و استرخاى لسان و ابتداى مفاصل مجرب دانسته‌اند . شكرى او را جهت محرورين و يابس المزاج ، اوفق و جهت ابتداى وسواس و جنون نافع است . چون گلقند را با مثل او اسطوخودوس بالسوية و از مربّاى بنفشه ، نصف گلقند ممزوج نموده مداومت كنند جهت ازاله رمد كهنه و بخار معده و ضعف باصره و درد سر و شقيقه و اخلاط سوخته و رفع سدر مجرب ميدانند و چون با تمر هندى و عناب بجوشانند جهت ازالهء سدد به غايت مفيد است . هر دو قسم گلقند را چون بجوشانند وصاف نمايند ، نائب مناب شربت ورد مكرر است . گويند مضرّ جگر و مورث تشنگى است و مصلح او خشخاش و قدر شربتش در طبيخ تا چهارده مثقال و از جرمش چهار مثقال است و طبيخ او بايد شش مثل او آب باشد تا به ثلث رسد و ضرر او به جگر ، به خلاف قياس و تجربه است . صفت آن : گل سرخ را از تخم و اقماع پاك كرده ، به دست چندان بيفشارند كه خوب درهم شود و با قند بسايند و تا سه روز هر روز صبح و شام بر هم زنند و بعد از آن چهل روز در آفتاب بگذارند و هرگاه شكر كمى كند اضافه نمايند و بايد وزن شكر تا چهار مثل گل باشد و عسلى را بايد به وزن مذكور عسل كف گرفته اضافه نموده و در آفتاب گذاشت . [ 403 ] مربّاى زردك : جهت تصفيهء صوت و تنقيهء ريه و منع نوازل و سرفه و ضعف معده و جگر و بدى هضم و استسقا و ضعف باه ، بىعديل است : زردك را ريزه كرده و بجوشانند تا مهرّا شود و عسل اضافه نموده و بجوشانند تا با آب زردكِ جوشيده به قوام رسد ، پس به ازاى هر صد مثقال او اين ادويه را كوفته و بيخته و اضافه نمايند ؛ عود قمارى ، قرنفل دارچينى زنجبيل ، هيل ، جوزبوا ، زرنباد و كبابه ، از هر يك نيم مثقال . [ 404 ] مربّاى بنفسج : به فارسى خميرهء بنفشه نامند . مسهل صفرا و مليّن طبع وجهت خشونت حلق و سرفه حارّ و ترطيب دماغ و آلات تنفس و تبهاى حارّ و حرقة البول و